پرش به محتوا
سامانه توسعه روستایی گلستان

اقتصاد یا ترازمان به یک نظام اقتصادی در یک منطقه جغرافیایی مشخص اطلاق می‌شود و در برگیرنده تولید، توزیع یا تجارت و مصرف کالاها و خدمات در آن منطقه یا کشور می‌باشد. فعالیت های اقتصادی را به طور معمول در سه بخش کشاورزی، صنعت و معدن، و خدمات و بازرگانی دسته بندی می کنند. در این سرفصل با توجه به داده های موجود، وضعیت استان سمنان در این سه بخش ترسیم می شود.

 

اقتصاد کشاورزی و دامپروری

بخش کشاورزی شامل سه زیر بخش اصلی زیر است:

  1. زارعت، اصلاح بناتات، پرورش و تولید حیوانات، و خدمات فعالیت های مرتبط
  2. جنگل داری و چوب بری
  3. ماهیگیری و آبزی پروری

بخش کشاورزی یکی از پایه ای ترین بخش های اقتصادی است. وضعیت استان  سمنان از نظر فعالیت های مربوط به حوزه کشاورزی به صورت زیر است:

1- زراعت، اصلاح بناتات، پرورش و تولید حیوانات، و خدمات فعالیت های مرتبط

داده های موجود وضعیت دامداری، گاوداری، مرغداری، سیلو و سردخانه را رصد می کند بر این اساس:

تعداد و موقعیت دامداری های استان به صورت زیر است:

ميزان توليد فرآورده‌های دامي در استان

 بیش‌ترین تعداد دام و جمعیت دامی استان مربوط به گوسفندان به میزان 1130004 راس در سال 95 بوده که در سال 1396 با 7/5 درصد افزایش به 1195093 راس رسیده است تعداد بز و بزغاله در سال 1395 برابر با 443168 بوده است که با 19/6 درصد کاهش به 415731 راس در سال 1396رسیده است. جداول شماره 7- تعداد دام استان در سال‌های 1395و 1396 را نشان می‌دهد

 تعداد نفر شتر در سال1395 برابر با 14570 با 19/3 درصد افزایش در سال1396 به 15035 نفر شتر رسیده است. فرآورده‌های دامی استان، غالباً شامل گوشت قرمز، گوشت مرغ، ماهي و شير است.از نظر تعداد انواع دام به ترتیب شهرستان مهدیشهر و شاهرود رتبه اول و دوم را دارا می باشند.

براساس آمارگیری بهره برداري هاي داراي انواع دام و تعداد دام آن ها در روز آمارگیری سال 1396 تعداد 22477 بهره‌بردار دارای 1759640 راس دام داشته اند که بیشترین میزان دام مربوط به گوسفند و بره می باشند.

تعداد دام استان در سال 1396

سال­و شهرستان

گوسفند و بره

بز و بزغاله

شتر

گاو و گوساله

گاوميش

جمع

اصيل

دورگه

بومي

1395

1130004

443168

14570

85408

38997

40616

5795

400

1396

1195093

415731

15035

83497

38026

39713

5758

700

آرادان

72212

24620

22

6297

1880

3577

840

0

دامغان

159308

77766

2889

9966

9600

340

26

0

سرخه

41982

17761

258

1263

735

361

167

0

سمنان

78048

30523

2630

12435

5000

7200

235

700

شاهرود

233046

121110

8600

22156

13031

8130

995

0

گرمسار

84406

27629

66

15582

6512

7500

1570

0

مهديشهر

341946

82925

0

4113

143

3300

670

0

ميامي

184145

33397

570

11685

1125

9305

1255

0

 

در این خصوص داده ای در دسترس نیست

تعداد و موقعیت مرغداری های استان به صورت زیر است:

امروزه از مرغداری و پرورش مرغ که یکی از زیرشاخه‌های کشاورزی محسوب می‌شود به‌عنوان یک صنعت نام‌برده می‌شود. ساخت و راه‌اندازی فضاها و سالن‌های مرغداری، تأمین تجهیزات مورد نیاز پرورش مرغ، نیروی انسانی، تأمین جوجه اولیه، حمل و نقل جوجه ورودی، تأمین و جابجایی خوراک مرغداری، حمل و نقل مرغ‌های آماده کشتار، راه‌اندازی کشتارگاه‌ها و مراکز عرضه مرغ، زنجیره‌ای را تشکیل می‌دهند که چیدمان آن در کنار یکدیگر باعث می‌شود که اهمیت این صنعت بیش از پیش درک شود. جداول شماره ذیل تعداد و ظرفیت واحدهای پرورش مرغ استان،مقدار و ارزش انواع تولیدات مرغداری، مرغداري هاي پرورش دهنده مرغ تخمگذار و پولت مقدار و ارزش انواع توليدات مرغداري هاي پرورش دهنده مرغ تخمگذار و پولت و شهرستان‌های آن را  در سال‌های 1395 و 1396 نشان می‌دهد.

مرغداري هاي پرورش دهنده مرغ گوشتي و ظرفيت (1)  سالن هاي آن

سال

تعداد مرغداري

ظرفيت ( هزار قطعه )

کل

فعال

غير فعال

کل(فعال)

داراي سيستم دانخوري اتوماتيک

1396

422

293

129

9994

000

 

منظور از ظرفيت سالن ، تعداد مرغ و يا خروسي است که با توجه به امکانات و تأسيسات موجود ، قابل پرورش مي باشد        

مقدار و ارزش انواع توليدات مرغداري هاي پرورش دهنده مرغ گوشتي

   ( تن ميليون ريال )

سال

مرغ زنده پرورش يافته

مرغ حذفي(1)

کود

مقدار

ارزش

مقدار

ارزش

مقدار

ارزش

1396

61898

000

000

000

000

000

 
  1. گوشت مرغ و خروس هاي حذفي که به دلايل مختلف از رده خارج مي شوند و يا در پايان دوره بهره برداري به کشتارگاه انتقال مي يابند ، قابل استفاده است .

در این خصوص داده ای در دسترس نیست

2-جنگلداری و چوب بری

کل جنگل‌های استان اعم از سوزنی‌برگ و پهن‌برگ و بیشه‌زار در سال‌های 1395و 1396 به ميزان 352215 هكتار می‌باشد. عمليات جنگل‌کاری به‌صورت بذركاري و نهال‌کاری در ميان اين جنگل‌ها صورت می‌پذیرد. مساحت جنگل کاری بر حسب نوع مالکیت 50/277درصد در سال 1396 افزایش نشان می دهد. پوشش جنگلی ازنظر استقرار در شرایط اکولوژیکی و آب و هوایی به سه دسته عمده تقسیم می‌شود:

الف ) پوشش جنگلي حاشیه نوار شمالي و حوزه آبريز استان‌های مازندران و گلستان و بخش‌هایي از درختچه زارهاي طبيعي و پهن‌برگ با مساحتي معادل 57907 هکتار می‌باشد.

ب ) ادامه جنگل‌های ارس دامنه جنوبی البرز شامل جنگل‌هاي سوزنی‌برگ ارس در نوار شمالي، جنگل‌هاي طبيعي کم ارتفاع به مساحت 150 هزار هکتار.

ج ) جنگل‌هاي مناطق کویری و بياباني شامل تاغ زارها و مناطق رویش گز و 000 در قسمت جنوبی استان به مساحت 144308 هکتار قابل تفکيک هستند. درختان جنگلي استان شامل درختان بلوط، ماکرانترا، راش، زبان گنجشک، گردو، توسکا، ملج، شيردار، ممرز، آلوئک، بارنگ، گلابي وحشي، ازگيل، وليک، افرا و ... می‌باشد.

كل مراتع استان در سال‌های 95 و 96 معادل 3741391هكتار می‌باشد كه مساحت 224947 هکتار معادل6.01 درصد آن را مراتع  خوب  و 583668 هکتار معادل 15.6 درصد  آن را مراتع متوسط و و بیش از  2932776 هکتار  معادل 78.38 درصد را مراتع فقیر  تشکیل می دهد. فقير بودن عمده سطح مراتع استان به دليل خشک و نیمه‌خشک بودن منطقه و استفاده بی‌رویه طي ساليان متمادي و عدم تعادل بين دام و مرتع و خشک‌سالی‌ها و تبديل اراضي مرتعي به زراعي براي ايجاد حق نسق زراعي و چراي بی‌وقفه و عدم برنامه ريزي صحيح در حفظ و حراست از مراتع می‌باشد كه درنتیجه ظرفيت مراتع كاهش يافته است. اهم فعاليت هاي انجام شده در زمينه مرتع داري و اصلاح مراتع ؛کپه کاري و کشت مستقيم 72 هکتار در سال 1395 که در سال1396 به 5000 هکتار معادل 44/6844 درصد افزایش یافته است

منابع طبیعی نسبت به احداث آبشخور به تعداد 93 دستگاه  در سال در سال 96 اقدام نموده است که نسبت به سال  95 که تعداد 105 دستگاه بوده به میزان 43/11 درصد کاهش  داشته است و مميزي و تنسيق مرتع نیز   76285 هکتار در سال 1395  به 34000 هکتار در سال 1396 معادل43/55 درصد کاهش را نشان می دهد.

درمجموع از سطح 9368000 هكتار عرصه منابع طبيعي 3741391 هکتار معادل 40 درصد آن را مرتع و 5274364 هکتار معادل56.3  درصد را بيابان و كوير و مقدار 352215 هکتار معادل 3.7 درصد آن را جنگل تشكيل می‌دهد. لذا حفظ و نگهداري صحيح منابع جنگلي و مرتعي بايد در اولويت كاري سازمان جنگل‌ها و مراتع و آبخيزداري قرار گيرد تا طبيعت توان و ظرفيت واقعي خود را بازیابد و سطح بيابان و كوير بيش از اين افزايش نيابد.

وضعيت موجود اراضي مرتعی به نسبت کل مساحت استان

 

شهرستان

جنگل

جمع مرتع

مراتع خوب

مراتع متوسط

مراتع فقیر

بیابان

جمع کل

دامغان

80273

543342

13784

168092

361466

672364

 

سمنان

13058

337289

15268

88524

233497

746397

 

شاهرود

110508

1773572

87309

141434

1544829

2448941

 

گرمسار

10613

111680

1353

32000

78327

284873

 

مهدیشهر

60928

127000

70369

33349

23282

0

 

میامی

49727

550736

11125

52006

487605

63059

 

سرخه

18865

161339

19628

39276

102435

750603

 

آرادان

8273

136433

6111

28987

101335

308127

 

جمع

352245

3741391

224947

583668

2932776

5274364

 

 

در این خصوص داده ای در دسترس نیست

3- ماهیگیری و آبزی پروری

شیلات و پرورش ماهی در استان قدمت چندانی ندارد. این صنعت در ایران بیش‌تر در مناطق ساحلی شمال و جنوب دارای قدمت زیاد است و سپس در استان‌های دارای رودخانه و دریاچه. در استان‌هایی مانند سمنان، عملیات پرورش ماهی در مزارع گرم آبی و سرد آبی شکل گرفته و برای برخی اشتغال ایجاد نموده و کمی نیز به فرهنگ استفاده از ماهی در سفره غذایی خانوار کمک کرده است.

ازنظر تولید ماهی در سال 1396 نسبت به سال 1395 با 05/13 درصد افزایش تولید بیشتر را نشان می دهد.  مزارع پرورش ماهی سردابی 56/9 افزایش و مزارع پرورش ماهی گرمابی 06/19 درصد افزایش را در سال 1396 نشان می دهد.جداول ذیل میزان تولید را در سال‌های 95 و 96 نشان می‌دهد.

مقدار توليد آبزي پروري                                                                                  ( تن )

سال

جمع

آبزي پروري

مزارع پرورش ماهي

مزارع پرورش ماهي گرمابي

 

مزارع پرورش ماهي سردابي

 

مزارع پرورش ماهي خاوياري

 

1395

927

341

586

0

1396

1048

406

642

0

درصد تغییرات

19.06

9.56

 

 

 

 

 تعداد شاغلين زيربخش شيلات ( آبزي پروري ) استان                                       ( نفر)

سال

تعداد شاغلين

1395

168

1396

181

درصد تغییرات

7.74

 

 

جدول 2-9- مساحت مزارع پرورش ماهي و ميگو                                                           ( هکتار )

شرح

1395

1396

درصد تغییرات

جمع

25/71

26

13/1

پرورش ماهي گرمابي

24/3

21/7

10-

پرورش ماهي سردابي

1/41

4/3

95

برداشت از منابع آبي طبيعي و     غيرطبيعي

0

0

 

پرورش ميگو

0

0

 

 

 

در این خصوص داده ای در دسترس نیست